Wat gebeurt er als iemand overlijdt tijdens een zeilvakantie?

Bahar O.

Overlijden op zee is zeldzaam, maar niet ongehoord. Als het gebeurt tijdens een jachtcharter, komt er een mix van zeerecht, verzekeringsprotocollen en nationale regelgeving om de hoek kijken. Dit is wat er gewoonlijk volgt:

Het tragische geval van een Britse toerist in het Caribisch gebied roept ernstige vragen op over de veiligheidsprotocollen op zee.

De recente dood door een ongeluk van de 77-jarige Gareth Weekes tijdens een zeilvakantie bij St Vincent en de Grenadines heeft dit onderwerp onder de aandacht gebracht.

Gareth Weekes, een gepensioneerde krantenredacteur uit Devon, was in maart 2023 met zijn vrouw op zeilvakantie toen hij verdronk tijdens het snorkelen bij een afgelegen, onbewoond eiland. Het stel was afgezet met een rubberboot, zonder zich bewust te zijn van de sterke stromingen en zonder communicatiemiddelen. De rubberboot dreef later weg, waardoor ze strandden. Hoewel er reddingspogingen werden ondernomen en er reanimatie (cardiopulmonale reanimatie) werd toegediend nadat de heer Weekes zich aan touwen had vastgeklampt, kon hij niet worden gereanimeerd. Zijn vrouw, Alison Weekes, vertelde tijdens het onderzoek dat ze geen veiligheidsinstructies hadden gekregen over de plaatselijke stromingen en geen apparatuur om hulp in te roepen.

Wat zijn de juridische en praktische stappen na een overlijden op een charter?

1. Noodmaatregelen door de bemanning
Als het incident op tijd wordt gezien of gemeld, is de bemanning van het jacht getraind om noodmaatregelen te nemen, zoals reddingsoperaties en reanimatie. De prioriteit is altijd om de persoon te stabiliseren en professionele medische hulp te zoeken. In een afgelegen gebied is het essentieel om contact op te nemen met de kustwacht of de dichtstbijzijnde havenautoriteit.

2. Rapportage aan autoriteiten
Afhankelijk van waar het jacht geregistreerd staat (vlaggenstaat) en de wateren waarin het incident zich voordoet (territoriale vs. internationale wateren), moeten mogelijk verschillende autoriteiten worden ingelicht. In de meeste gevallen:

Wordt onmiddellijk contact opgenomen met de lokale haven- of maritieme autoriteit.

Als het jacht wordt gecharterd door een bedrijf, wordt het hoofdkantoor op de hoogte gebracht.

In territoriale wateren wordt de plaatselijke politie of lijkschouwer ingeschakeld.

3. Lijkschouwing en repatriëring
In tragische gevallen zoals dat van de heer Weekes wordt het lichaam teruggebracht naar het dichtstbijzijnde land met goede faciliteiten. Er wordt vaak een autopsie uitgevoerd, gevolgd door een lijkschouwing (zoals in het VK). De lijkschouwer onderzoekt de doodsoorzaak en kan veiligheidsverbeteringen voorstellen als nalatigheid of gebrek aan informatie een rol heeft gespeeld.

4. Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid
In veel chartercontracten worden "risicovolle" activiteiten zoals snorkelen, duiken of wandelen aangemerkt als optioneel en op eigen risico van de gasten. Van chartermaatschappijen en schippers wordt echter nog steeds verwacht dat zij:

Veiligheidsbriefings geven.

Gasten waarschuwen voor bekende lokale gevaren (zoals sterke stromingen).

Communicatiemiddelen verstrekken als gasten aan land worden achtergelaten of van elkaar worden gescheiden.

Als ze deze verantwoordelijkheden niet nakomen, kunnen er civielrechtelijke stappen worden ondernomen of wettelijke sancties worden opgelegd.

5. Verzekering
Een reisverzekering dekt meestal repatriëring en overlijden in het buitenland, maar de details hangen af van de polis. Charterbedrijven hebben vaak een aansprakelijkheidsverzekering, maar de dekking kan beperkt zijn als de activiteit als "zonder toezicht" of "optioneel" wordt beschouwd.

In populaire zeilbestemmingen zoals de Caraïben, Kroatië, Griekenland, Turkije en Thailand wordt een zeilvakantie steeds gebruikelijker onder gepensioneerden, gezinnen en beginnende zeilers. Ze zijn niet allemaal sterke zwemmers of bekend met oceaanstromingen. Het is essentieel dat charterbedrijven zich aanpassen aan deze klantenkring door:

Het geven van de juiste briefings voorafgaand aan de activiteiten.

Waterdichte communicatiemiddelen te verstrekken.

Ervoor te zorgen dat rubberboten goed worden vastgemaakt en bewaakt.

En laten we eerlijk zijn - we weten allemaal dat zelfs als toeristen goed geïnformeerd zijn, sommigen nog steeds graag risico’s nemen en zich gedragen als Spider-Man. Ze klimmen op rotsen, zwemmen ver buiten de aangewezen gebieden of snorkelen zonder vinnen omdat dat "vrijer voelt". Hoewel persoonlijke verantwoordelijkheid belangrijk is, moeten charterbedrijven anticiperen op de menselijke natuur en dit meenemen in hun veiligheidsmaatregelen.

Conclusie: De verantwoordelijkheid wordt gedeeld, maar duidelijke communicatie is de sleutel
Hoewel elke volwassene een bepaalde verantwoordelijkheid op zich neemt bij het ondernemen van activiteiten op zee, moeten charterbedrijven hun gasten voorzien van de juiste informatie en hulpmiddelen om veilige keuzes te kunnen maken. De zee, hoe mooi ook, kan snel gevaarlijk worden.