Charteren op Ibiza en Mallorca

Johan Maier

De Balearen zijn een aantrekkelijk chartergebied, maar vereisen op sommige punten een andere planning van de reis dan bijvoorbeeld Kroatië of Griekenland. Vooral rond Ibiza en Formentera spelen de bescherming van de Posidonia, boeienvelden waarvoor een reservering vereist is, volle baaien en veel scheepvaartverkeer een grote rol. Daarnaast zijn er in het hoogseizoen hitte en weersomstandigheden waarmee je rekening moet houden, ondanks dat het er aanvankelijk rustig uitziet. Wie zich voorafgaand aan de charter van deze bijzonderheden bewust is, kan zich tijdens de tocht een hoop stress besparen.

Ankeren is verboden in Posidonia velden

Een van de belangrijkste punten op de Balearen betreft het ankeren. De grote Posidonia-zeegrasvelden staan onder speciale bescherming en mogen niet worden beschadigd door ankers en kettingen. Voor de schipper betekent dit: controleer vóór het ankeren goed wat er onder de boot ligt.

In veel baaien wisselen zandvlaktes en zeegras elkaar af. Een vrije plek op de kaart betekent daarom nog lang niet dat je het anker zomaar mag laten vallen. De officiële Posidonia-kaarten van de Balearen zijn hierbij een hulpmiddel. Bij goed licht is de bodem bovendien vaak al vanaf de boeg te herkennen.

De controles moet je serieus nemen. Tijdens het seizoen varen er op de Balearen talrijke patrouilleboten rond, die specifiek toezien op de bescherming van de Posidonia. Rond Ibiza en Formentera hebben we zelf ervaren, dat er daarbij soms heel nauwkeurig wordt gekeken. Verkeerd ankeren kan dan ook duur uitvallen.

Het controleren van de bodem hoort net zo vanzelfsprekend bij het ankeren, als het controleren van de waterdiepte, de draaicirkel en het weer.

Lijnen aan land beïnvloeden de planning in kleine baaien

Een ander bijzonder punt betreft de landlijnen. Wie vaak in Kroatië zeilt, kent de klassieke manoeuvre: eerst het anker uitwerpen, vervolgens één of twee lijnen vanaf de achtersteven naar de wal, en de boot ligt keurig in de baai.

Op de Balearen moet je hier echter geen rekening mee houden. In de praktijk betekent dit vooral, dat je minder mogelijkheden hebt om het jacht gericht op de deining uit te lijnen.

Dat kan vervelend worden als de wind en de deining uit verschillende richtingen komen. De boot richt zich voor anker uit naar de krachten, die op dat moment werken en ligt daardoor soms dwars op de golven. Vooral bij monohulls kan dat al snel oncomfortabel worden.

Uit eigen ervaring kan een extra hek-anker in bepaalde situaties een oplossing zijn. Daarbij moet natuurlijk rekening worden gehouden met voldoende ruimte, de positie van de naburige boten, mogelijke winddraaiingen en de ondergrond. Ook een tweede anker mag in geen geval in de Posidonia liggen.

Reserveer S’Espalmador en Es Caló de s’Oli vroeg

Enkele van de mooiste overnachtingsplaatsen rond Ibiza en Formentera zijn voorzien van gereguleerde boeienvelden. Hiertoe behoren onder andere S’Espalmador en Es Caló de s’Oli.

Beide zou ik zeker aanbevelen voor een zeiltocht langs de Balearen. Voorafgaand moet je hier in het hoogseizoen zo vroeg mogelijk voor een reservering zorgen. Onze ervaring leert, dat een voorbereidingstijd van ongeveer twee weken verstandig is, als een bepaalde dag vast in de route moet worden ingepland. Hoe eerder de routeplanning vastligt, des te beter.

De reservering verloopt via het systeem van PortsIB. Voor charterjachten is hiervoor een Boat Code nodig, die je van de verhuurder of de charterbasis krijgt.

Ondanks de reservering moet de route natuurlijk flexibel blijven.

Rondom Ibiza is er veel verkeer op het water

Wie Ibiza en Formentera vooral vanaf het land kent, onderschat al snel, hoeveel er tijdens het vaarseizoen op het water te beleven valt. Veerboten tussen de eilanden, excursieboten, taxiboten, tenders van grote jachten, dagcharters en particuliere motorboten zorgen soms voor behoorlijk wat verkeer.

Dit valt vooral op in populaire baaien. Naast het voorkomen van aanvaringen speelt ook de deining daarbij een rol. Een ogenschijnlijk rustige ankerplaats kan overdag aanzienlijk onrustiger worden door voorbij varende boten.

Ook tijdens het zwemmen of met het varen met de bijboot, moet je het verkeer goed in de gaten houden. Vooral op drukbevaren routes tussen Ibiza en Formentera is extra oplettendheid geboden.

Onweersbuien kunnen de omstandigheden snel veranderen

Tijdens de Balearische zomer zijn er veel dagen met rustig en goed voorspelbaar weer. Toch is het raadzaam om de weersvoorspelling tijdens de tocht regelmatig bij te werken.

Onweerssituaties verdienen bijzondere aandacht. Ze kunnen lokaal krachtige windvlagen veroorzaken en een dag met aanvankelijk rustig weer binnen relatief korte tijd in een onaangename situatie veranderen. Weinig wind in de ochtend, is daarom geen reden om de check van het weer voor de rest van de dag over te slaan.

Voor de planning is het de moeite waard om naast de gebruikelijke weer-apps ook de officiële maritieme voorspellingen en waarschuwingen van AEMET te raadplegen. Bij aangekondigde onweersbuien zou ik de nacht liever op een echt goed beschutte plek doorbrengen en de voorkeur geven aan boeien.

In het hoogseizoen is airconditioning van onschatbare waarde

Juli en augustus kunnen op Ibiza, Formentera en Mallorca erg heet worden. Op Ibiza liggen de gemiddelde maximum dag-temperaturen in deze periode rond de 30 graden en zelfs ’s nachts blijft het gemiddeld warmer dan 20 graden.

Aan boord voelt dat bij weinig wind al snel een stuk onprettiger aan. Vooral in de hutten staat de lucht ’s nachts soms ronduit stil.

Wie in het hoogseizoen een jacht chartert en wat speelruimte heeft bij de keuze van de jacht, zou daarom zeker airconditioning als selectie-criterium moeten meenemen.

Op een catamaran of een groter jacht met generator en krachtige airconditioning, maakt dat na een hete dag een aanzienlijk verschil.

Charteren op Mallorca of op Ibiza?

Bij het zoeken naar een charterjacht loont het ook de moeite om een vergelijking te maken met Mallorca. Daar is het aanbod groot, en afhankelijk van de periode en het jacht, kunnen er qua prijs interessante alternatieven zijn voor een basis direct op Ibiza.

De extra afstand mag daarbij niet worden onderschat. Wie eigenlijk Ibiza en Formentera wil verkennen, moet vanuit Mallorca eerst over open zee naar de Pityusen varen. Afhankelijk van de vertrekhaven en de bestemming loopt de afstand al snel op tot 60 tot 80 zeemijlen of meer per richting.

Bij een charter van een week, kan dat een aanzienlijk deel van de beschikbare tijd in beslag nemen. Wie overdag vaart, besteedt een groot deel van het eerste en laatste deel van de tocht aan de overtocht. Een nachttocht kan meer tijd opleveren voor Ibiza en Formentera, maar vereist een ervaren bemanning, geschikte omstandigheden en een geschikte boot.

Voor het boeken zou ik daarom niet alleen de charterprijs vergelijken. Het totale plan is doorslaggevend: hoeveel dagen wil je daadwerkelijk rond Ibiza en Formentera doorbrengen, hoe snel is de boot en hoe comfortabel voelt de bemanning zich bij een langere open overtocht?

Wie vooral Mallorca wil verkennen en Ibiza eventueel als aanvulling wil bezoeken, bevindt zich in een andere uitgangspositie. Voor een tocht die uitsluitend naar Ibiza en Formentera gaat, is een basis direct op Ibiza meestal aanzienlijk ontspannender.

Een goede voorbereiding loont de moeite op de Balearen

De Balearen bieden veel vrijheid bij het plannen van je tocht, maar een aantal zaken moet je wel al voor het vertrek geregeld hebben. Vooral de gewenste ligplaatsen zou ik vroeg reserveren en de Posidonia-kaarten bij de hand hebben, voordat je voor het eerst gaat ankeren. Daarnaast is het belangrijk om regelmatig het weer te checken en wat speling in te bouwen voor volle baaien en druk verkeer.

Wie het vaargebied vanuit Kroatië of Griekenland gewend is, moet vooral bij het ankeren even wennen. Maar als je de bijzonderheden eenmaal onder de knie hebt, zijn Ibiza, Formentera en Mallorca een zeer veelzijdig vaargebied voor een charterweek.